Sąd administracyjny może wymierzyć organowi grzywnę – kiedy i za co?

Jaką grzywnę i za co najczęściej sąd administracyjny może wymierzyć organowi grzywnę

Sądy administracyjne nie są powołane do karania organów administracji publicznej. W niektórych przypadkach sąd administracyjny może wymierzyć organowi grzywnę. Kara może być dolegliwa, gdyż grzywna może wynieść w 2018 roku nawet 42.715,10 złotych. Stanowi to dziesięciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. W ostatnich latach katalog przypadków, w których sąd może ukarać organ, został poszerzony. Co więcej – w pewnych sytuacjach skarżący może otrzymać sumę pieniężną do wysokości połowy wyżej wymienionej kwoty. Sąd może działać na wniosek strony. Stąd ważna jest znajomość okoliczności, w których można złożyć taki wniosek. Ten wpis zawiera ich zwięzły opis.

Czasami organ nie przekazuje sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i uporządkowanych oraz kompletnych akt sprawy. Znam przypadki, w którym zwłoka trwała 2 lata. Dlatego skarżący może złożyć do sądu wniosek o wymierzenie organowi grzywny, jeżeli organ nie przekazał dokumentów w terminie 30 dni od daty otrzymania skargi. Sąd administracyjny może wymierzyć organowi grzywnę, nawet jeśli organ tylko przekroczył ten termin. Podobne zasady obowiązują w odniesieniu do sprzeciwu, o którym pisałem we wcześniejszym wpisie. Organ ma jednak tylko 14 dni, z tym że nie musi sporządzić odpowiedzi na sprzeciw.

W jakich innych przypadkach sąd administracyjny może wymierzyć organowi grzywnę

Sąd administracyjny może wymierzyć organowi grzywnę także w trakcie procesu. Sąd wymierzy grzywnę, jeżeli organ nie wykona jego postanowienia. Podobnie będzie w przypadku zarządzenia przewodniczącego. Musi być jeszcze spełniony dodatkowy warunek. Orzeczenia te będą wydane w związku z rozpoznaniem sprawy. W praktyce mogą one dotyczyć np. przekazania dokumentu.

Sąd administracyjny zwykle nie wskazuje organowi, jak dalej załatwić sprawę po uwzględnieniu skargi. Od tej zasady są wyjątki. Pierwszym jest sytuacja, w której sąd uchyla decyzję lub postanowienie z powodu naruszenia prawa materialnego. Drugi to stwierdzenie ich nieważności. Natomiast trzeci zachodzi wtedy, gdy sąd stwierdza, że organ wydał je z naruszeniem prawa. Wtedy sąd wyznacza organowi termin na określone załatwienie sprawy, chyba że organ działa na zasadzie uznania. Jeżeli organ nie dotrzyma tego terminu, strona może wnieść skargę oraz żądać wymierzenia organowi grzywny. Sąd może także przyznać skarżącemu sumę pieniężną.

Organ może także otrzymać grzywnę, gdy sąd uwzględni skargę na jego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania. Również wtedy sąd może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. Jeżeli potem organ nie wykona wyroku, skarżący może wnieść skargę na niewykonanie wyroku i żądać wymierzenia grzywny. Przed wniesieniem skargi powinien jednak wezwać organ do wykonania wyroku. I w tej sytuacji skarżący może otrzymać sumę pieniężną od organu.

Kolejnym przypadkiem, w którym sąd może ukarać organ, jest uwzględnienie sprzeciwu od decyzji kasacyjnej. Zasady wniesienia sprzeciwu i przesłanki jego uwzględnienia omawiałem we wcześniejszym wpisie.

Gdy sąd stwierdzi istotne naruszenia prawa lub okoliczności mające wpływ na ich powstanie, może zawiadomić o tym właściwe organy albo ich organy zwierzchnie. Powinny one wówczas rozpatrzyć informację sądu i zająć stanowisko. Na odpowiedź sądowi mają 30 dni. Jeżeli nie wykonają tych obowiązków, mogą otrzymać grzywnę.

Wreszcie, czasami akta sprawy zaginą albo zostaną zniszczone w sądzie. Wtedy sąd prowadzi postępowanie w celu ich odtworzenia. Może w toku postępowania wezwać organy do złożenia poświadczonych kopii dokumentów, które są w ich posiadaniu. Jeżeli wezwany organ nie wykona wezwania, sąd może skazać go na grzywnę.

W większości przypadków sąd może orzec o wymierzeniu grzywny i przyznaniu sumy pieniężnej na posiedzeniu niejawnym. W niektórych wymagana jest rozprawa. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Sąd ma swobodę w określaniu wysokości grzywny i sumy pieniężnej. Nie ma jednak przeszkód, by skarżący wskazał żądaną kwotę.

Czy zatem warto wnosić o wymierzenie grzywny i żądać sumy pieniężnej od organu? Warto. Administracja publiczna jest w wielu wypadkach bezkarna, pomimo łamania prawa. Nie sprzyja to zapewnieniu rzetelności jej działań. Grzywna i obowiązek zapłaty sumy pieniężnej mogą mobilizować do poprawy działania. Ponadto mogą skarżącemu dawać nie tylko moralną, ale i finansową satysfakcję.